Cegła główkowa z Manufaktury Łukova

W stronę tradycji – cegła ręcznie formowana

Dzisiaj na naszym blogu pewnego rodzaju „podróż w czasie”, czyli cofniemy się w przeszłość aż do XIX wieku! Do epoki w której do stworzenia rzeczy wciąż potrzebne były przede wszystkim umiejętności ludzkie, a dopiero w drugiej kolejności maszyny. Współcześnie cieszymy się przedmiotami, które są co prawda doskonałe pod względem technicznym, ale wszystkie są identyczne. Wytwarzane w chirurgicznie precyzyjny sposób przez skomplikowane urządzenia i będące tak naprawdę kopiami powielanymi w milionach egzemplarzy. Są takie same jak wszystkie inne, może mieć je każdy. Trudno się dziwić coraz większej nostalgii za rzeczami, które wytwarzane są przez ludzkie ręce, za przedmiotami z duszą i historią. A jak to wygląda w budownictwie? Piszemy często na blogu o innowacjach w naszej dziedzinie, ale dzisiaj pokazujemy, że rękodzieło, takie jak cegła główkowa z manufaktury również ma tu swoje miejsce.

Cegła główkowa układana w wątku fortecznym (angielskim)

Cegła główkowa z Manufaktury Łukova

Manufaktura Łukova

Temat naszego artykułu pojawił się już jakiś czas temu, kiedy otrzymaliśmy zaproszenie do położonej pod Tarnowem Manufaktury Łukova. Mieliśmy okazję zobaczyć jak działa tradycyjna cegielnia wykorzystująca techniki pochodzące jeszcze z XIX wieku, takie jak choćby wynaleziony w połowie XIX wieku przed Fryderyka Hoffmana piec kręgowy. W Manufakturze Łukova wytwarza się m.in. płytki ceramiczne, płytki cotto, płytki szkliwione, płytki ręcznie malowane, cegły rustykalne, cegły formowane ręcznie oraz kafle piecowe szkliwione i malowane. Co ciekawe, aż 90% prac wykonuje się tutaj ręcznie, co nie ukrywajmy jest rzeczą niespotykaną w obecnych czasach. Trzymając w rękach gotowy wyrób można poczuć, że ma się do czynienia z autentyczną pracą ludzką, a nie przedmiotami wytworzonymi z zimną precyzją maszyn. Zastanawialiśmy się czy opowiedzieć Wam najpierw jak wygląda technologia wytwarzania cegieł i innych elementów z gliny (zarówno wypalanych, jak i niewypalanych), ale odłożyliśmy to na kolejny artykuł. Postanowiliśmy odwrócić nieco kolejność i zacząć od gotowego produktu. Wyjątkowych rzeczy w Manufakturze Łukova nie brakuje, ale ze względu na ciekawą historię zainteresowała nas szczególnie cegła główkowa.

Cegła główkowa

Pewnie każdy wie, jak wygląda cegła, ale z fachowym nazwaniem jej poszczególnych części może być jednak drobny problem. 😉 Podpowiadamy, cegła składa się z podstawy, wozówki (dłuższy bok cegły) oraz główki (krótszy bok cegły). Jeśli zdarzyło się Wam przyjrzeć dokładnie murom z cegły, to pewnie zauważyliście, że na ogół układane są one wozówkami. Znacznie rzadziej robi się to główkami, co świadczy już trochę o wyjątkowości tego rodzaju cegły. Tu musimy dołożyć jeszcze jeden ważny termin, czyli wątek lub inaczej wiązanie – jest to właśnie wspomniany wcześniej sposób układania cegieł w murze. Wbrew pozorom jest ich naprawdę pokaźna liczba. Odejdźmy może od cegieł ogólnie i wróćmy do konkretów, czyli do cegły główkowej z Manufaktury Łukova.
W czym jest tak wyjątkowa, oczywiście poza tradycyjną technologią wytwarzania? Jej wymiary. Wynoszą one 220 x 135 x 65 mm – nie istnieją na rynku cegły w tym wymiarze! Co ciekawe, ze względu na specyficzne proporcje, a co za tym idzie rozkład naprężeń w cegle, niezwykle trudno ją wytworzyć w taki sposób, aby posiadała odpowiednie parametry, ale jak widać Manufakturze Łukova się udało. Poza samą cegłą bardzo ciekawa jest geneza jej powstania, to naprawdę produkt z historią.

Wieża kościoła wykonana z cegły główkowej pochodzącej z Manufaktury Łukova

Wieża kościoła wykonana z cegły główkowej pochodzącej z Manufaktury Łukova

Została wykonana, choć może lepszym słowem byłoby tutaj zrekonstruowana, na potrzeby budowy wieży przy kościele w Cikowicach koło Wieliczki. Sama świątynia jest bardzo interesująca, zbudowano ją w stylu neogotyckim w latach 1913 – 1918, a architektem był Adolf Staph (czasami można też spotkać inną pisownię nazwiska, „Stapha” lub „Stapf”). Ze względu na burzliwe czasy i brak środków, udało się ukończyć tylko budowę kościoła, nie wykonano natomiast wieży… którą postanowiono dokończyć po niemal stu latach! Tak jak wspomnieliśmy, na rynku nie istniała taka cegła z której budowano kościół blisko sto lat wcześniej, dlatego musiano ją zrekonstruować. Manufaktura Łukova chyba jako jedyny producent nie tylko w Polsce, ale też w całej Europie potrafiła sobie z tym zadaniem poradzić i w ten oto sposób powstała naprawdę wyjątkowa cegła.
À propos rekonstrukcji budynków historycznych, mamy dla Was ciekawostkę. Na zdjęciach można zauważyć różnicę pomiędzy kolorystyką wieży i kościoła. Co ciekawe, nie byłoby problemem zrobienie cegły w kolorze dokładnie takim jak ta na kościele, ale przy tego typu przedsięwzięciach trzeba brać pod uwagę bardzo ważny czynnik jakim jest czas. Cegła z biegiem lat w sposób naturalny ciemnieje, jej ton dobiera się więc w taki sposób, aby później obie budowle wyglądały identycznie. Za około 20 lat ktoś nieznający historii tego miejsca nawet nie wpadnie na myśl, że wieżę i kościół dzieli blisko wiek!

Ton cegły dobiera się w taki sposób, aby po upływie lat kolorystyka obu budowli była identyczna

Ton cegły dobiera się w taki sposób, aby po upływie lat kolorystyka obu budowli była identyczna

Oprócz koloru wróćmy jeszcze do wątku (wiązania) ceglanego. Cegła główkowa została ułożona w tym wypadku za pomocą wątku fortecznego (wątek angielski). Do czego służyło przede wszystkim to wiązanie łatwo się domyślić. Ze względu na jego wytrzymałość stosowane było w XIX wieku przede wszystkim do budowy fortów. Cegła główkowa zapewnia dużą stabilność muru, dlatego można ją wykorzystać także współcześnie np. do wykonywania ogrodzeń albo małej architektury ogrodowej.

Cegła główkowa układana w wątku fortecznym (angielskim)

Cegła główkowa układana w wątku fortecznym (angielskim)

Mamy nadzieję, że historia cegły główkowej z Manufaktury Łukova Was zainteresowała. Nie chcemy przesadzać z dużymi słowami, ale jest to wyrób naprawdę unikatowy i „z duszą” – nie można kupić go ot tak po prostu w wielkich sieciach zajmujących się sprzedażą materiałów budowlanych. Wszystkich zainteresowanych cegłą główkową z Manufaktury Łukova zapraszamy do kontaktu z nami pod numerem telefonu 609 690 604 – na pewno pomożemy! 🙂
Przypominamy, że na blogu pojawi się na pewno artykuł z naszej wizyty w cegielni, gwarantowana spora liczba szczegółów technicznych i duża liczba zdjęć. 🙂

2 thoughts on “Cegła główkowa z Manufaktury Łukova

Pozostaw odpowiedź Rexbud Anuluj pisanie odpowiedzi

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *